De vraag “wat gaat beter” is een geliefde vraag in een oplossingsgericht coachingsgesprek. Soms kan een heel tweede gesprek draaien om die vraag. De cliënt noemt iets dat beter gaat en de coach vraagt door: wat ging er beter? hoe is je dat gelukt? wat leverde dat op? Hoe kun je dat benutten in de toekomst?
Cliënten kunnen vaak meer voorbeelden van wat er al beter gaat benoemen, dan je als coach in eerste instantie zou denken. De coach vraagt “wat gaat er beter” en dan “en wat nog meer?” en die vraag kan vaak herhaald worden.
Ik heb altijd gedacht dat het goed was om lang door te gaan met vragen naar wat er nog meer beter gaat. Ook als de cliënt na een aantal voorbeelden iets langer moet nadenken om met voorbeelden van wat er beter gaat te komen. Maar ik ben daar nu aan gaan twijfelen. Door de psychologie van de beschikbaarheid.
Paradoxaal genoeg is het namelijk niet zo dat hoe meer positieve voorbeelden de cliënt kan benoemen, hoe beter het is! Dat heeft te maken met de psychologie van de beschikbaarheid, die zegt …:
1. Mensen geloven dat ze minder vaak fietsen als ze meer voorbeelden hebben moeten noemen waarin ze fietsten dan wanneer ze minder voorbeelden hebben moeten noemen waarin ze ergens heen fietsten.
2. Mensen zijn minder zeker van hun keuze als ze meer argumenten moeten aandragen om hun keuze te onderbouwen
3. Mensen zijn minder overtuigd dat een gebeurtenis vermeden had kunnen worden als ze meer manieren hebben moeten benoemen waarop de gebeurtenis vermeden had kunnen worden
4. Mensen zijn minder onder de indruk van een auto als ze veel voordelen van de auto hebben moeten opnoemen
5. Mensen die gevraagd is om 12 voorbeelden van hun eigen assertieve gedrag te geven, beoordelen hun eigen assertiviteit na afloop negatiever dan mensen die gevraagd wordt 6 voorbeelden te geven van hun eigen assertieve gedrag.
6. Mensen die gevraagd is om 12 verbeterpunten aan te geven, beoordelen een training als beter dan mensen die gevraagd is om 6 verbeterpunten aan te geven.
Tegen-intuitief nietwaar? Hoe werkt dit?
Het blijkt zo te zijn. Mensen die voorbeelden moeten geven van wanneer ze hebben gefietst de afgelopen tijd, kunnen de eerste paar voorbeelden waarschijnlijk redelijk vlot bedenken. Maar na zes voorbeelden moeten ze zoeken naar nog meer voorbeelden. De vloeiendheid van het vinden van voorbeelden gaat ervan af. En hoewel ze misschien wel tot 12 voorbeelden kunnen komen, zit die moeite waarmee ze met voorbeelden konden komen ze dwars.
“Als ik zoveel meer moeite heb om voorbeelden te bedenken dat ik assertief was dan ik had gedacht, dan zal ik wel niet erg assertief zijn.”
En: als mensen na zes verbeterpunten hard moeten nadenken over nog meer verbeterpunten komen ze tot de conclusie dat de training dus blijkbaar goed was, anders zouden ze niet zoveel moeite hebben verbeterpunten te noemen.
Zou dit erop wijzen dat bij het vragen naar “wat gaat beter” je als coach het beste kunt stoppen met ernaar te vragen als de cliënt ietsje langer moet gaan nadenken over een voorbeeld? Zolang de voorbeelden van wat beter gaat vloeiend naar boven komen in het geheugen van de cliënt werkt het positief om erover te vertellen, maar zodra de cliënt meer moeite moet gaan doen om met voorbeelden te komen, dan werkt het juist contra-productief om door te vragen naar voorbeelden, zo lijkt de psychologie van de beschikbaarheid te zeggen.
Meer is dus niet altijd beter?
3 reacties:
Ben ik helemaal mee eens. Met het doorvragen naar succes is het laatste antwoord altijd: 'ik weet niet meer'. Iets negatiefs terwijl wij juist op het positieve willen focussen.
Als begeleider twijfelde ik juist aan het feit dat ik niet eindeloos naar de succes bleef vragen, intuïtief deed ik dat gewoon niet. Ik ben hier blij mee. :)
Michel
ja, interessant he? ik heb eens gelezen dat een oplossingsgerichte therapeut zei "noem 20 dingen die beter gaan!" en dit werd gepresenteerd als soort triomfantelijke overwinning, alsof het iets goeds bewees dat de client tot 20 kon komen.
Dag Gwenda,
Ik heb er ook over gelezen in "Ons feilbare denken" van Daniel Kahneman. erg interessant boek vind ik.
Oplossingesgericht kunnen we denk ik normaliseren dat het makkelijk gaat om enkele voorbeelden te noemen en dat het gebruikelijk is dat het daarna wat meer moeite kost. Het zit hem niet in het aantal, maar meer in het proces denk ik. Misschien zijn er in het begin al hele bruikbare ervaringen die makkelijk op borrelen. Als we die gebruiken en daarna vragen of er nog meer te binnen schiet, is het vast niet zo erg als die lijst wat korter blijft omdat er al iets bruikbaars besproken is. Onder het motto " Niet het vele is goed, maar het goede is veel"
Groet
Een reactie plaatsen